ÖLÜMLE YÜZLEŞEN ELLER

Gassallık, ölümün en yakın tanığı olan bir meslek. Peki, biz öldüğümüzde bedenimizi kim yıkayacak? Büyükşehir Belediyesi'nde görev yapan gassal Ayşe Gürsoy, mesleğin zorluklarını ve manevi boyutunu anlatırken, bu alana ilgi duyan Elif Toman ise ölüm gerçeğine karşı merakını ve deneyim kazanma isteğini paylaştı. 

Son günlerde gündem olan bir dizi, izleyicilere "Ölünce beni kim yıkayacak?" sorusunu sordurdu. Bu soru, birçok kişinin gassallık mesleğini ve cenaze yıkama sürecini merak etmesine neden oldu. Peki, ölünce bizi kim ve nasıl yıkayacak? Bu soruların yanıtını almak için Büyükşehir Belediyesi Şehir Mezarlığı Cenaze Hizmetleri ve Mezarlıklar Şube Müdürlüğü'nde çalışan gassal Ayşe Gürsoy’a sorduk. Ayrıca, uzun süredir bu mesleğe ilgi duyan Elif Toman da gassallığı öğrenme isteğiyle ilgili düşüncelerini bizimle paylaştı.

GASSAL GÜRSOY: "BAZEN NEFES ALAMIYORUM"

Üç çocuk annesi Ayşe Gürsoy, işinin dışarıdan çok zor görünse de severek yaptığını dile getirdi. Mesleğin kendisine manevi açıdan çok şey kattığını söyleyen gassal Gürsoy, gassallığa yengesinin yönlendirmesiyle başladığını belirtti. Gassal Gürsoy, ilk cenazesinin denizde boğulmuş bir kadın olduğunu ve bu deneyimin kendisini derinden etkilediğini dile getirdi. Ayşe Gürsoy, “İlk cenaze denizde boğulmuş bir bayan hiç unutmuyorum, aile perişan. Hani üzülüyorsunuz, çok kötü oluyoruz. Bazen nefes alamıyorum. Onları siz görünce daha kötü oluyorsunuz, çöküyorsunuz. 55 yaşlarında bir kadın. Yaşı almış olmasına rağmen etkiledi. En çok üzüldüğümüz taraf zaten aniden gelen haber” diye konuştu.

40 yaşında gassallık mesleğine başlayan Ayşe Gürsoy, 9 yıldır bu işe yaptığını belirterek, “Emekli olacağım yaşta ben işe başladım. İlk cenazemi yanımda yardımcı olan biriyle yıkadım. 3 cenazeden sonra tek başıma yıkamaya başladım. Sonrasında görevim deyip alıştım. Bazen ağlıyorsunuz, çok kötü oluyorsunuz. Tarif edemem. Şimdi şöyle söylemek gerekirse, o an yaşıyorsunuz çıktıktan sonra arkanızda kalıyor. Çünkü sizin işiniz gassallık. Hepsiyle üzülüp, ağlayıp, yorulamazsınız. Biz de psikolojik olarak çöküyoruz zaten. Yani cenazeni yıkıyorsun, kapını kapatıp çıkıyorsun. Bu psikolojinin içerisinden de bu şekilde çıkıyorsun. Günlük hayatıma taşıyamam” diye konuştu.

COVID döneminde çok yoğun çalıştığını kaydeden Ayşe Gürsoy, “Çocuklarımla bile görüşemedim.

Kendimi yatak odasına kilitledim. Çocuklarım ve eşim dışarıdaydı. Asla temas etmedik. Bir cenaze deyip, beş cenaze, altı cenaze yıkadım. Hiç izin kullanmadım, tam zamanlı çalıştım. Sabah yedide hocalar arıyordu hastaneden, ‘COVID'de cenazeler var’ diye. Gidiyordum” dedi.

“HEM YIKADIM HEM AĞLADIM”

10 yaşında kalp krizi nedeniyle hayatını kaybeden bir çocuğun cenazesinin ise kendisini en çok üzen olaylardan biri olduğunu belirten Gürsoy, “10 yaşımda bir tane kızımız gelmişti. Aile çaresiz. Anne onu ambulansla gönderiyor ve nakil arabasıyla karşılıyor. Bu beni o kadar üzmüştü ki. Tek baba gelmişti. Ondan sonra ben hem yıkadım hem ağladım. Empati kuruyorsun. Üç tane evladım var benim de. Kolay bir şey değil” ifadelerini kullandı.

“MESLEĞİMİ SEVEREK YAPIYORUM”

Toplumda gassallara yönelik bazı önyargılar olsa da hiç olumsuz bir tepkiyle karşılaşmadığını söyleyen Gürsoy, “Bazı gassallar, ‘elimizden yemek yemeyenler oluyor’ diyor ama ben hiç rastlamadım. Hatta yemeklerimi çok lezzetli bulduklarını söylüyorlar. Ölümden korkmuyorum. Vakti saati gelince hepimiz o taşın üzerine yatacağız. Ben işimi severek yapıyorum” şeklinde konuştu.

Ayşe Gürsoy, gassallığın kadınlar için zor bir meslek olup olmadığı sorusuna ise şu yanıtı verdi:

 “Biz kadınlar kadın cenazelerini, erkekler erkek cenazelerini yıkıyor. Toplumun bakış açısı zaman zaman zorlayıcı olabiliyor ama meslek olarak zor değil, alışıyorsunuz.” Gürsoy, bu mesleğe ilgisi olan gençlere de tavsiyede bulunarak, “Bu işi yapacak olan kişinin öncelikle sabırlı ve güçlü bir psikolojiye sahip olması gerekiyor. Mesleğin manevi tarafı çok büyük ama duygularınızı profesyonelce yönetmeniz şart” dedi.

TOMAN: "ÖLÜMÜN SOĞUKLUĞUNU MERAK EDİYORDUM"

Ev hanımı olan 35 yaşında ve iki çocuk annesi Elif Toman, gassal olmak istediğini belirterek, çocukluğundan beri ölümün soğukluğunu, bedenin ruh ayrıldıktan sonra nasıl bir hâl aldığını ve bu süreçte neler yaşandığını hep merak ettiğini dile getirdi. “Köyümüzde gassal yoktu. Cenazeleri genellikle yaşça büyük kadınlar yıkardı. Ben de hep bu süreci öğrenmek istedim ama o zamanlar buna pek imkanım olmadı” diyen Toman, bu mesleğe yönelme nedenlerinden birinin de ölüm gerçeğine karşı duyduğu ilgi olduğunu söyledi.

"GASSAL OLMAK KORKUTMUYOR, AKSİNE MANEVİ BİR HUZUR VERİYOR"

Gassal olmanın psikolojik olarak zorlayıcı bir meslek olduğunu kabul eden Toman, buna rağmen korkmadığını ifade etti.  Elif Toman, bu işin kendisine dünyayı unutturup ahirete hazırlık sürecinde destek olacağını düşündüğünü aktararak, “Eğer yapamazsam bırakırım ama denemeden bilemem. Maneviyata yöneldiğimde daha huzurlu hissettiğimi fark ettim” dedi.

Yakın zamanda bir gasilhane ziyaret ettiğini anlatan Toman, “İlk kez giriyormuş gibi hissetmedim. Daha önce defalarca oraya gitmişim gibi bir his vardı. Korkutucu bir yer olmadığını fark ettim” diye konuştu.

"ÖNYARGILAR BİLGİSİZLİKTEN KAYNAKLANIYOR"

Toplumda gassallık mesleğine karşı bazı önyargılar olduğunu düşünen Toman, bu algının değişebileceğini söylerek, şunları aktardı:

“İnsanlar ölümden ve bilinmezlikten korktukları için gassallık onlara ürkütücü geliyor. Ancak ölüm hepimiz için kaçınılmaz bir gerçek. Eğer bu konuda bilinçlenirsek, mesleğe olan bakış açımız da değişir”

Bu mesleği uzun yıllar yapmayı düşünüp düşünmediği konusunda kesin bir karar vermediğinin altını çizen Elif Toman, şimdilik amacının deneyim kazanmak olduğunu belirterek, “Öncelikle bu süreci anlamak istiyorum. Mesleğe dönüştürmek gibi bir hedefim yok ama belki ileride fikrim değişebilir” dedi.

GASSALLIK KURSU TALEBİ

Gassallık mesleğine ilgi duyan ve bu alanda kendini geliştirmek isteyen Elif Toman, yetkililerden eğitim alabileceği bir kurs açılmasını da talep etti. Ölüm gerçeğine karşı duyduğu ilgiyi ve bu mesleğin manevi yönünü keşfetme isteğini dile getiren Toman, profesyonel bir eğitim sürecinden geçerek cenaze yıkama ve defin işlemlerini usulüne uygun şekilde öğrenmek istediğini belirtti.  Gassal olmanın manevi yönünün kendisine huzur verdiğini ifade eden Elif Toman, bu mesleği uzun vadeli bir kariyer olarak düşünmese de en azından temel eğitim almak istediğini söyledi.

Yetkililerden cenaze hizmetleri alanında eğitim programlarının başlatılmasını isteyen Toman, “Bu süreci anlamak ve doğru şekilde öğrenmek istiyorum. Eğer böyle bir kurs açılırsa hem ben hem de bu alana ilgi duyan birçok kişi için çok faydalı olur” diye konuştu.